Apa itu Forex? Bagaimana pasaran pertukaran mata wang berfungsi? Untuk pemula.

Setiap hari bekerja, kira-kira 9.6 trilion dolar AS bertukar tangan dalam pasaran pertukaran mata wang. Namun, menurut tinjauan akhir BIS yang dikeluarkan pada tahun 2026, transaksi yang dilakukan oleh pelanggan bukan institusi kewangan, termasuk syarikat import-eksport dan pengguna mata wang umum, adalah kurang daripada 5 peratus daripada jumlah keseluruhan (Tinjauan Tiga Tahunan BIS 2025).

Angka ini menjawab soalan "Apa itu Forex" dengan lebih baik daripada definisi dalam buku teks. Pasaran ini terutamanya milik bank dan institusi kewangan. Pelabur runcit yang membuka aplikasi dagangan di telefon bimbit berada di hujung rantaian yang sangat panjang.

Artikel ini menerangkan mekanisme pasaran, cara membaca pasangan mata wang dan harga, istilah yang sering ditemui oleh pemula, contoh pengiraan dengan angka hipotetikal, dan perkara yang perlu diketahui oleh rakyat Malaysia sebelum bermula. Semua kandungan adalah untuk pengetahuan, bukan nasihat pelaburan, dan tidak mengajak untuk berdagang.

Apa itu Forex? Jawapan Ringkas untuk Pemula

Forex ialah pasaran pertukaran mata wang antarabangsa, singkatan kepada Foreign Exchange atau ringkasnya FX. Setiap pembelian dan penjualan sentiasa berpasangan, membeli satu mata wang sambil menjual mata wang lain, contohnya EUR/USD. Pasaran ini tidak mempunyai pasaran pusat seperti pasaran saham. Harga terbentuk daripada bank dealer dan penyedia perkhidmatan yang berdagang sesama sendiri melalui rangkaian global.

Apa Perbezaan Forex dengan Pertukaran Mata Wang untuk Melancong ke Luar Negara?

Apabila anda menukar yen di kedai pertukaran mata wang sebelum terbang ke Jepun, itu juga merupakan transaksi dalam pasaran Forex, cuma ia adalah hujung yang paling kecil. Anda memerlukan yen untuk kegunaan sebenar, bukan mengharapkan keuntungan daripada nilai mata wang.

Tetapi apabila orang Malaysia berkata "bermain Forex", ia selalunya merujuk kepada perkara lain, iaitu membuka posisi beli atau jual pasangan mata wang melalui platform broker, dengan harapan mendapat keuntungan daripada perbezaan harga, tanpa menerima mata wang tersebut secara fizikal. Kedua-dua perkara ini menggunakan harga yang berasal dari pasaran yang sama, tetapi risiko dan status undang-undang sangat berbeza.

Ringkasan Apa itu Forex dalam 5 Perkara

• Apa itu pasaran: Pasaran pertukaran mata wang terbesar di dunia, kira-kira 9.6 trilion dolar AS sehari (BIS, April 2025).
• Di mana berdagang: Tiada pasaran pusat, ia adalah pasaran OTC di mana bank dan institusi kewangan berdagang sesama sendiri.
• Bagaimana membaca harga: Harga adalah berpasangan, contohnya EUR/USD 1.1000 bermaksud 1 Euro boleh ditukar dengan 1.1000 Dolar.
• Bagaimana pelabur runcit berdagang: Kebanyakannya berdagang melalui broker dalam bentuk CFD atau kontrak serupa, tidak memegang mata wang tersebut secara fizikal.
• Di Malaysia: Bank Negara Malaysia tidak mengeluarkan lesen untuk perniagaan Forex bagi pelabur runcit. Oleh itu, perdagangan melalui broker tidak dikawal selia oleh mana-mana agensi Malaysia.

Bagaimana Pasaran Forex Berfungsi Apabila Tiada Pasaran Pusat?

Pasaran saham Malaysia mempunyai Bursa Malaysia sebagai pusat. Setiap pesanan beli dan jual masuk ke dalam satu sistem, jadi harga yang dilihat adalah satu harga. Forex tidak mempunyai perkara seperti itu.

Ia adalah pasaran OTC (Over the Counter), yang bermaksud pihak-pihak berkontrak bersetuju untuk membeli dan menjual secara langsung. Bank A menawarkan harga kepada Bank B melalui sistem elektronik atau telefon. Apabila persetujuan dicapai, transaksi selesai, tanpa perlu melalui pasaran pusat.

Siapa Berdagang dengan Siapa dalam Pasaran Tanpa Bilik Dagangan?

Bayangkan ia sebagai bulatan berlapis-lapis.

Bulatan paling dalam ialah bank-bank besar yang bertindak sebagai dealer, menawarkan harga beli dan jual sesama sendiri sepanjang masa. BIS memanggil kumpulan ini sebagai reporting dealers. Seterusnya ialah institusi kewangan lain seperti bank kecil, dana, syarikat insurans, dana lindung nilai (hedge fund), dan syarikat dagangan sistem. Lapisan paling luar ialah pelanggan bukan institusi kewangan, iaitu syarikat yang perlu membayar barangan dalam mata wang asing, agensi kerajaan, dan individu umum.

Bank pusat juga berada dalam pasaran ini, tetapi peranannya berbeza. Bank pusat tidak berdagang untuk keuntungan, tetapi masuk untuk menjaga kestabilan nilai mata wang atau mengurus rizab antarabangsa dari semasa ke semasa.

Apa yang Dinyatakan oleh Angka Akhir BIS Mengenai Pemain?

BIS atau Bank for International Settlements, meninjau pasaran ini setiap 3 tahun bersama bank pusat di seluruh dunia. Hasil pusingan April 2025 dikeluarkan sebagai angka awal pada 30 September 2025 (Siaran Akhbar BIS) dan jadual akhir dikeluarkan pada Jun 2026. Angka di bawah adalah dari jadual akhir.

Sumber: Tinjauan Tiga Tahunan BIS 2025, jadual akhir. Peratusan dikira dari nilai dalam jadual.

Jika diasingkan mengikut jenis transaksi, gambaran itu juga menarik. Transaksi spot yang melibatkan pertukaran mata wang sebenar dalam kira-kira 2 hari bekerja, berjumlah kira-kira 2,957 bilion dolar AS sehari, manakala FX swap yang digunakan oleh bank dan syarikat untuk mengurus kecairan, berjumlah kira-kira 3,986 bilion dolar AS sehari, lebih banyak daripada spot. Ini bermakna jumlah wang terbesar dalam pasaran ini bukan datang daripada spekulasi nilai mata wang harian seperti yang dibayangkan ramai.

Di Mana Kedudukan Pelabur Runcit dalam Rantaian Ini?

BIS tidak mengasingkan pedagang runcit sebagai kategori tersendiri. Transaksi pelabur runcit muncul dalam angka melalui broker dan penyedia perkhidmatan yang berada di lapisan tengah.

Laluan umum ialah anda menghantar pesanan melalui platform broker. Broker mungkin mengambil risiko itu sendiri, atau menghantarnya kepada penyedia kecairan yang berada di lapisan dalam. Oleh itu, harga yang anda lihat adalah harga yang ditawarkan oleh broker, bukan harga pasaran pusat, kerana harga pasaran pusat Forex tidak wujud. Setiap broker boleh menunjukkan harga yang sedikit berbeza pada masa yang sama.

Fahami Pasangan Mata Wang dan Harga di Skrin

Mata Wang Asas (Base Currency) dan Mata Wang Sebut Harga (Quote Currency)

Pasangan mata wang ditulis sebagai dua mata wang yang dipisahkan oleh tanda /. Mata wang di hadapan dipanggil Mata Wang Asas (Base Currency), dan mata wang di belakang dipanggil Mata Wang Sebut Harga (Quote Currency). Harga menunjukkan berapa unit Mata Wang Sebut Harga yang boleh ditukar dengan 1 unit Mata Wang Asas.

Katakan EUR/USD berada pada 1.1000. Ini bermakna 1 Euro boleh ditukar dengan 1.1000 Dolar. Jika harga bergerak naik kepada 1.1050, ini bermakna Euro mengukuh berbanding Dolar, atau sebaliknya, Dolar melemah berbanding Euro.

Menekan Buy EUR/USD bermaksud menjangkakan Euro akan mengukuh berbanding Dolar, manakala Sell bermaksud menjangkakan Euro akan melemah. Dalam Forex, posisi Sell boleh dibuka semudah posisi Buy.

Harga Bid dan Ask yang Dilihat Dua Angka

Di platform, anda akan sentiasa melihat dua harga, contohnya 1.1000 / 1.1002 (angka hipotetikal).

• Bid Angka yang lebih rendah ialah harga anda boleh menjual.
• Ask Angka yang lebih tinggi ialah harga anda perlu bayar apabila membeli.

Perbezaan 0.0002 ialah spread. Dalam contoh ini, ia bersamaan dengan 2 pip. Ini adalah kos pertama yang dibayar sebaik sahaja membuka posisi. Apabila anda membuka Buy, anda akan sentiasa melihat posisi negatif sama dengan spread terlebih dahulu. Ramai pemula terkejut dengan ini, tetapi ia adalah mekanisme biasa.

Pasangan Mata Wang Paling Banyak Didagangkan di Dunia

Jadual akhir BIS menunjukkan bahawa USD/EUR adalah pasangan terbesar, kira-kira 21.2 peratus daripada jumlah nilai dagangan. Diikuti oleh USD/JPY, kira-kira 14.3 peratus (Tinjauan Tiga Tahunan BIS 2025). Pasangan yang melibatkan Dolar dalam industri dipanggil major pair.

Pasangan mata wang yang banyak didagangkan selalunya mempunyai kecairan yang tinggi, jadi spread dalam keadaan biasa selalunya lebih sempit daripada pasangan mata wang yang kurang didagangkan. Tetapi ini tidak bermakna mana-mana pasangan lebih mudah didagangkan atau kurang berisiko. Harga semua pasangan boleh bergerak dengan kuat apabila ada berita besar.

Apa yang Menyebabkan Nilai Mata Wang Bergerak Naik Turun?

Nilai mata wang ialah harga perbandingan antara dua ekonomi. Apa sahaja yang mengubah pandangan pasaran terhadap satu negara berbanding negara lain boleh menggerakkan nilai mata wang. Faktor utama yang digunakan oleh penganalisis adalah dalam 4 kumpulan:

1. Kadar faedah dasar Modal cenderung mengalir ke mata wang yang menawarkan pulangan faedah yang lebih tinggi. Oleh itu, mesyuarat bank pusat sering menjadi salah satu hari di mana nilai mata wang bergerak dengan kuat.
2. Inflasi dan data ekonomi Angka inflasi, pekerjaan, dan KDNK yang berbeza daripada jangkaan pasaran menyebabkan pasaran mengubah jangkaan kadar faedah, dan nilai mata wang bergerak mengikutnya.
3. Perdagangan dan aliran modal Negara yang banyak mengeksport perlu menukar pendapatan kembali kepada mata wang sendiri. Manakala pelaburan asing yang mengalir masuk dan keluar dari pasaran saham dan bon juga mewujudkan tekanan beli dan jual mata wang secara langsung.
4. Risiko politik dan peristiwa tidak dijangka Pilihan raya, perang, atau krisis kewangan menyebabkan wang mengalir ke mata wang yang dianggap lebih selamat oleh pasaran pada masa itu.

Tiada faktor yang boleh meramalkan arah dengan pasti. Sering kali pasaran bergerak bertentangan dengan berita, kerana harga telah mencerminkan apa yang dijangkakan terlebih dahulu. Oleh itu, artikel ini tidak menunjukkan mata wang mana yang akan naik atau turun.

Istilah Asas Forex yang Sering Ditemui Pemula

Setiap istilah mempunyai butiran yang lebih mendalam. TrustFinance mempunyai artikel berasingan mengenai pip, leverage, spread, dan swap yang menerangkan cara pengiraan langkah demi langkah. Jadual ini hanyalah peta untuk mengetahui di mana setiap istilah berada dalam gambaran besar.

Contoh Untung Rugi dari Pasangan Mata Wang EUR/USD dengan Angka Hipotetikal

Semua angka dalam bahagian ini adalah angka hipotetikal untuk menerangkan mekanisme, bukan harga sebenar atau hasil dagangan sebenar, dan belum termasuk spread, komisen, atau swap.

Katakan anda membuka Buy EUR/USD bersaiz 0.20 lot pada harga 1.1000. Saiz 0.20 lot bersamaan dengan 20,000 Euro. Untuk pasangan yang Quote adalah Dolar, 1 pip untuk 0.20 lot bernilai kira-kira 2 Dolar.

Jika Harga Bergerak Seperti yang Dijangka

Harga naik dari 1.1000 kepada 1.1030, bersamaan dengan pergerakan 30 pip. Keuntungan ialah 30 × 2 = 60 Dolar.

Jika Harga Bergerak Bertentangan, dan Kesan Leveraj

Harga turun dari 1.1000 kepada 1.0970, juga bergerak 30 pip. Tetapi kali ini kerugian adalah 60 Dolar.

Sekarang mari kita lihat apa yang dilakukan oleh leverage. Posisi 20,000 Euro pada harga 1.1000 bernilai kira-kira 22,000 Dolar. Jika akaun menggunakan leverage 1:100, margin yang diketepikan adalah kira-kira 220 Dolar. Kerugian 60 Dolar bersamaan dengan kira-kira 27 peratus daripada margin tersebut, walaupun harga hanya bergerak kira-kira 0.27 peratus.

Jika wang dalam akaun hanya 300 Dolar, kerugian 60 Dolar bermakna kehilangan 1/5 daripada akaun dari satu pergerakan. Inilah sebabnya leverage tinggi menyebabkan akaun pemula cepat habis, bukan kerana pasaran kejam, tetapi kerana matematik leverage berfungsi sama dalam kedua-dua arah.

Spot, Forward, dan CFD pada Pasangan Mata Wang, Apa Bezanya?

Istilah "berdagang Forex" merangkumi pelbagai instrumen. Terdapat 3 jenis yang perlu dibezakan oleh pemula:

Platform yang digunakan oleh kebanyakan pelabur runcit menawarkan pasangan mata wang dalam bentuk CFD atau kontrak penyelesaian perbezaan yang serupa, walaupun skrin mungkin menulis "Spot". Perkara ini penting kerana pihak berkontrak anda ialah broker, bukan pasaran. Jika anda ingin melihat perbezaan ketiga-tiga bentuk ini secara terperinci melalui contoh emas, anda boleh membacanya di Emas Spot vs Futures vs CFD, Apa Bezanya? Mekanisme yang sama boleh digunakan untuk pasangan mata wang.

Di Mana Kedudukan Ringgit dalam Pasaran Forex Global?

Ramai rakyat Malaysia memahami bahawa Forex ialah perdagangan Ringgit berbanding Dolar, tetapi data BIS menunjukkan sebaliknya.

Dalam jadual akhir, Ringgit berada di satu sisi transaksi kira-kira 48.4 bilion dolar AS sehari, membentuk kira-kira 0.5 peratus daripada keseluruhan bahagian (BIS mengira sebagai 200 peratus kerana setiap transaksi melibatkan dua mata wang). Ini meningkat daripada kira-kira 31.0 bilion dolar AS pada pusingan tahun 2022 (Tinjauan Tiga Tahunan BIS 2025).

Berbanding dengan Dolar yang berada dalam transaksi kira-kira 89 peratus, Ringgit adalah mata wang yang sangat kecil dalam pasaran global. Pasangan mata wang yang dilihat oleh pedagang runcit di platform kebanyakannya adalah pasangan mata wang utama seperti EUR/USD atau USD/JPY, bukan Ringgit. Ketidakstabilan nilai Ringgit yang dilihat dalam berita adalah perkara yang berbeza daripada apa yang berlaku dalam kebanyakan akaun dagangan.

Apa itu Forex dari Sudut Undang-undang Malaysia?

Bahagian ini perlu dijelaskan dengan terang, kerana banyak laman web broker menceritakan dengan cara yang boleh menyebabkan salah faham.

Bank Negara Malaysia mengesahkan bahawa ia tidak mempunyai dasar untuk mengeluarkan lesen perniagaan Forex untuk spekulasi kepada sesiapa pun, dan Forex juga tidak berada di bawah kawal selia Suruhanjaya Sekuriti (SEC) kerana ia bukan sekuriti. Akibatnya, tiada agensi Malaysia yang mengawal selia perdagangan Forex oleh pelabur runcit. Lesen yang diperoleh broker dari agensi asing melindungi mengikut undang-undang negara tersebut, tidak menjadikan perkhidmatan itu dikawal selia di Malaysia.

Rangka undang-undang, hukuman, dan garis pemisah antara pedagang, pengendali perniagaan, dan penganjur dijelaskan secara terperinci dalam Adakah Perdagangan Forex Haram? Status Undang-undang Terkini di Malaysia

Perhatian: Perdagangan Forex tidak mempunyai lesen atau kawal selia dari mana-mana agensi di Malaysia. Jika ada masalah dengan broker, saluran aduan di Malaysia sangat terhad.

Risiko yang Perlu Difahami Sebelum Menyentuh Pasaran Forex

Forex adalah pelaburan berisiko tinggi. Terdapat 4 perkara yang sering dipandang rendah oleh pemula:

Boleh kehilangan semua modal, dan dalam beberapa kes lebih daripada wang yang didepositkan. Jika harga melonjak dengan kuat sehingga sistem tidak sempat menutup posisi, akaun mungkin menjadi negatif. Sama ada anda perlu membayar jumlah negatif atau tidak bergantung kepada sama ada broker mempunyai polisi perlindungan baki negatif. Baca mekanismenya di Apa itu Negative Balance Protection?

Leverage menjadikan kesilapan kecil menjadi masalah besar. Seperti yang dilihat dalam contoh pengiraan, harga bergerak kurang daripada 1 peratus boleh menyebabkan kehilangan sebahagian besar wang dalam akaun.

Pihak berkontrak ialah broker. Wang anda berada dengan syarikat swasta di luar negara. Oleh itu, risiko bukan sahaja harga, tetapi juga termasuk isu pengeluaran wang dan kebolehpercayaan syarikat. Sebelum membuka akaun, anda harus menggunakan senarai semak TrustFinance untuk menyemak broker.

Tiada pulangan yang dijamin. Sesiapa yang menjanjikan keuntungan pasti dari perdagangan, atau menawarkan untuk berdagang bagi pihak anda dengan pulangan tetap, harus dianggap sebagai tanda bahaya.

Soalan Lazim Mengenai Apa itu Forex

Adakah Forex Perjudian atau Pelaburan?

Forex ialah pasaran pertukaran mata wang yang digunakan secara sebenar oleh bank dan syarikat dalam perdagangan antarabangsa. Oleh itu, pasaran itu sendiri bukan perjudian. Tetapi membuka posisi spekulasi jangka pendek dengan leverage tinggi tanpa rancangan pengurusan risiko boleh menghasilkan kesan yang serupa dengan perjudian. Perbezaannya terletak pada cara penggunaan, bukan pasaran itu sendiri.

Apa Beza Forex dengan Saham?

Saham ialah pemilikan sebahagian daripada syarikat, didagangkan melalui bursa saham yang dikawal selia oleh agensi. Manakala Forex ialah perdagangan harga perbandingan dua mata wang, tiada pasaran pusat, dan di Malaysia tiada agensi yang mengawal selia perdagangan pelabur runcit. Posisi Sell dalam Forex boleh dibuka semudah posisi Buy, dan selalunya menggunakan leverage yang jauh lebih tinggi daripada saham.

Adakah Pasaran Forex Buka 24 Jam Sebenar?

Buka berterusan 24 jam pada hari bekerja, dari awal pagi Isnin hingga awal pagi Sabtu mengikut waktu Malaysia, dan tutup pada hari Sabtu dan Ahad. Waktu buka tutup sebenar berubah mengikut waktu penjimatan siang di luar negara. Lihat jadual penukaran ke waktu Malaysia di Pukul Berapa Pasaran Forex Buka?

Bagaimana Pemula Perlu Mula Belajar Forex?

Mulakan dengan memahami mekanisme sepenuhnya terlebih dahulu, iaitu pasangan mata wang, pip, lot, leverage, margin, dan kos seperti spread dan swap. Kemudian berlatih dengan akaun Demo yang menggunakan wang simulasi, yang tidak melibatkan wang sebenar. Tetapi perlu diingat bahawa hasil dalam Demo tidak menjamin hasil dalam akaun sebenar.

Adakah Forex Sah di Malaysia?

TrustFinance tidak dapat menyatakan bahawa Forex sah di Malaysia. Bank Negara Malaysia tidak mempunyai dasar untuk mengeluarkan lesen perniagaan Forex bagi pelabur runcit, dan tiada agensi Malaysia yang mengawal selia. Menjalankan perniagaan dan mengajak orang lain boleh dikenakan hukuman mengikut undang-undang. Butiran lanjut boleh dibaca dalam artikel status undang-undang yang dipautkan di atas.

Berapa Banyak Wang yang Diperlukan untuk Bermula?

Banyak broker menetapkan deposit minimum yang rendah, tetapi wang minimum broker tidak sama dengan wang yang sesuai untuk anda. Soalan yang lebih penting untuk ditanya ialah, jumlah wang mana yang jika hilang sepenuhnya tidak akan menjejaskan kehidupan anda, kerana Forex boleh menyebabkan kehilangan semua modal.

Apa itu Forex? Ulasan Akhir Artikel

Forex ialah pasaran pertukaran mata wang terbesar di dunia, tetapi ia adalah pasaran utama bank dan institusi kewangan. Pelabur runcit mengaksesnya melalui broker, kebanyakannya dalam bentuk CFD di mana broker adalah pihak berkontrak.

Fahami 3 perkara ini sebelum meneruskan: dari mana datangnya harga, bagaimana kos dan leverage berfungsi, dan di Malaysia tiada agensi yang mengawal selia perdagangan ini. Jika anda memutuskan untuk terus belajar, gunakan TrustFinance untuk menyemak maklumat dan ulasan broker terlebih dahulu.

Artikel ini menyediakan maklumat untuk tujuan pendidikan, bukan nasihat pelaburan. Perdagangan Forex dan CFD mempunyai risiko tinggi, dan boleh menyebabkan kehilangan semua modal.

Sumber Rujukan Artikel Apa itu Forex

• BIS, Tinjauan Tiga Tahunan Bank Pusat Mengenai Pasaran Pertukaran Asing dan Derivatif OTC pada tahun 2025 (jadual akhir, Jun 2026): https://www.bis.org/statistics/rpfx25.htm
• Siaran Akhbar BIS, Dagangan FX Global Mencapai $9.6 Trilion Sehari pada April 2025 (30 September 2025, angka awal): https://www.bis.org/press/p250930.htm
• Bank Negara Thailand, Mengesahkan Tiada Dasar untuk Mengeluarkan Lesen Perniagaan FOREX (25 Jun 2569): https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/news-20260625.html