Negative Balance Protection คืออะไร บัญชีติดลบต้องจ่ายไหม

การเทรดด้วยเลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้มากกว่าเงินที่ฝากไว้ นี่คือข้อเท็จจริงทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่กรณีพิเศษ คำถามที่ตามมาคือ ส่วนที่ขาดทุนเกินศูนย์ไปแล้วใครเป็นคนรับ ผู้เทรดต้องโอนเงินเพิ่มให้โบรกเกอร์ หรือโบรกเกอร์ต้องตัดส่วนนั้นทิ้งเอง

Negative Balance Protection คือกลไกที่ตอบคำถามนี้ บทความนี้อธิบายว่า Negative Balance Protection คืออะไร บัญชีติดลบได้อย่างไรทั้งที่มีระบบ Stop Out หน่วยงานกำกับดูแลไหนบังคับใช้ และการคุ้มครองนี้มีขอบเขตแค่ไหน โดยไม่ระบุชื่อโบรกเกอร์

Negative Balance Protection คืออะไร

Negative Balance Protection (การป้องกันยอดคงเหลือติดลบ) คือกฎหรือนโยบายที่จำกัดความรับผิดของผู้เทรดไว้ไม่เกินเงินที่อยู่ในบัญชีเทรด ถ้าตลาดเคลื่อนไหวรุนแรงจนยอดเงินในบัญชีต่ำกว่าศูนย์ โบรกเกอร์จะปรับยอดกลับเป็นศูนย์และรับส่วนขาดทุนที่เกินมาเอง ผู้เทรดเสียเงินได้สูงสุดเท่ากับเงินในบัญชีนั้น

• มี Negative Balance Protection: ขาดทุนได้สูงสุดเท่าเงินในบัญชี ไม่มีหนี้ค้าง
• ไม่มี: ยอดติดลบอาจกลายเป็นหนี้ที่ผู้เทรดต้องชำระตามสัญญาลูกค้า

บัญชีติดลบได้ยังไง ทั้งที่มี Stop Out

ระบบ Stop Out ถูกออกแบบมาเพื่อปิดสถานะก่อนเงินหมดบัญชี กลไกของ Margin Level และจุด Stop Out อธิบายไว้ใน Margin Call คืออะไร โดนเรียกตอนไหน ป้องกันยังไง ประเด็นที่มักถูกมองข้ามคือ Stop Out เป็น "จุดสั่งปิด" ไม่ใช่ "ราคาที่การันตีว่าจะได้"

เมื่อ Margin Level แตะระดับ Stop Out ระบบจะส่งคำสั่งปิดสถานะที่ราคาถัดไปที่มีในตลาด ในตลาดปกติราคาถัดไปอยู่ห่างกันไม่กี่จุด แต่มีสองสถานการณ์ที่ราคาถัดไปอาจอยู่ไกลมาก

1. ราคากระโดด (Gap) เช่น ตลาดเปิดต้นสัปดาห์ที่ราคาห่างจากราคาปิดวันศุกร์ หรือมีข่าวสำคัญออกมาตอนสภาพคล่องบาง ราคาข้ามช่วงกลางไปเลย ไม่มีใครซื้อขายกันที่ราคาระหว่างนั้น
2. ตลาดวิ่งเร็วจนคำสั่งเติมไม่ทัน คำสั่งปิดได้ราคาแย่กว่าที่ระบบตั้งไว้ ซึ่งก็คือ slippage แบบเดียวกับที่อธิบายใน Slippage คืออะไร ทำไมราคาที่ได้ไม่ตรงที่สั่ง

ลองดูตัวอย่างสมมติ (ตัวเลขประกอบการอธิบาย ไม่ใช่ข้อมูลจริง) ผู้เทรดมีเงิน 1,000 ดอลลาร์ ถือ Buy EUR/USD 1 ล็อตด้วยเลเวอเรจสูง ค่าหนึ่ง pip เท่ากับ 10 ดอลลาร์ สมมติระบบจะ Stop Out เมื่อราคาสวนทางราว 90 pips ซึ่งยังเหลือเงินในบัญชีราว 100 ดอลลาร์ แต่ตลาดเปิดสัปดาห์ใหม่ต่ำกว่าราคาปิดวันศุกร์ 200 pips คำสั่งปิดจึงถูกเติมที่ราคาแรกที่มี ขาดทุน 2,000 ดอลลาร์ ยอดในบัญชีกลายเป็น −1,000 ดอลลาร์

ราคากระโดดแบบนี้เกิดได้จากการเปลี่ยนนโยบายแบบไม่คาดคิดของธนาคารกลาง ตัวอย่างที่ถูกอ้างถึงบ่อยคือวันที่ 15 มกราคม 2015 ที่ธนาคารกลางสวิส (SNB) ประกาศยกเลิกนโยบายอัตราแลกเปลี่ยนขั้นต่ำของฟรังก์สวิส (SNB, 2015) ยิ่งใช้เลเวอเรจสูง ระยะห่างระหว่างจุด Stop Out กับศูนย์ยิ่งแคบ (เลเวอเรจ (Leverage) forex คืออะไร เสี่ยงแค่ไหน)

ถ้าบัญชีติดลบ ต้องจ่ายเงินเพิ่มไหม

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าบัญชีนั้นได้รับ Negative Balance Protection หรือไม่

ถ้าได้รับ ยอด −1,000 ดอลลาร์ในตัวอย่างจะถูกปรับกลับเป็นศูนย์ ผู้เทรดเสียเงิน 1,000 ดอลลาร์ที่ฝากไว้ทั้งหมด แต่ไม่มีหนี้ค้าง

ถ้าไม่ได้รับ ยอดติดลบนั้นเป็นหนี้ตามสัญญาลูกค้า โบรกเกอร์มีสิทธิ์เรียกเก็บได้ บางรายอาจเลือกยกหนี้ให้ แต่นั่นเป็นดุลยพินิจ ไม่ใช่สิทธิ์ของผู้เทรด

ตัวเลขจาก ASIC ของออสเตรเลียแสดงว่าเรื่องนี้เกิดขึ้นจริงในวงกว้าง ช่วงตลาดผันผวน 5 สัปดาห์ในเดือนมีนาคมถึงเมษายน 2020 กลุ่มตัวอย่างผู้ออก CFD 13 รายพบว่าบัญชีลูกค้ารายย่อยมากกว่า 15,000 บัญชีมียอดติดลบ รวมเป็นหนี้ 10.9 ล้านดอลลาร์ เทียบกับ 41,000 บัญชีที่ติดลบรวม 33 ล้านดอลลาร์ตลอดปี 2018 ASIC ระบุว่า "หนี้บางส่วนได้รับการยกเว้น" ซึ่งก็แปลว่าส่วนที่เหลือไม่ได้รับการยกเว้น (ASIC 20-254MR)

หน่วยงานกำกับดูแลไหนบังคับให้มี Negative Balance Protection

Negative Balance Protection สำหรับลูกค้ารายย่อยกลายเป็นข้อบังคับในหลายเขตหลังปี 2018 โดยมาพร้อมกับเพดานเลเวอเรจและกฎปิดสถานะเมื่อเงินในบัญชีเหลือ 50% ของมาร์จิ้นที่ต้องใช้ (ESMA, 2018, FCA, 2019)

คำว่า "เงินในบัญชี" มีนิยามชัดเจน ทั้ง ESMA และ FCA ใช้ความหมายเดียวกัน คือเงินสดในบัญชีเทรดบวกกำไรขาดทุนสุทธิที่ยังไม่ปิดของสถานะที่เปิดอยู่ ส่วนเงินหรือทรัพย์สินอื่นที่ไม่ได้ใช้เทรดผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่นับรวม (FCA COBS 22.5.19G, ESMA Q&A ข้อ 5.4)

ผลที่วัดได้หลังบังคับใช้: ASIC รายงานว่าในหกเดือนแรกของคำสั่ง จำนวนครั้งที่บัญชีลูกค้ารายย่อยติดลบลดลง 88% ต่อไตรมาสโดยเฉลี่ย (ASIC 22-082MR) ส่วน FCA ประเมินไว้ตอนออกกฎว่ามาตรการนี้จะช่วยให้ผู้บริโภครายย่อยประหยัดได้ราว 6 ล้านปอนด์ต่อปี (FCA PS19/18) ระดับการคุ้มครองโดยรวมของแต่ละหน่วยงานยังต่างกัน รายละเอียดอยู่ใน FCA, ASIC, CySEC, FSCA ต่างกันยังไง อันไหนคุ้มครองจริง

Negative Balance Protection ไม่ครอบคลุมอะไรบ้าง

ชื่อฟังดูเหมือนตาข่ายรองรับทุกอย่าง แต่ขอบเขตจริงแคบกว่านั้น

• ไม่ได้ป้องกันการขาดทุนเงินฝาก ผู้เทรดยังเสียเงินในบัญชีได้ทั้งหมด การคุ้มครองเริ่มทำงานเฉพาะส่วนที่ต่ำกว่าศูนย์
• ไม่ครอบคลุมลูกค้า Professional กฎของ ESMA, FCA และ ASIC เขียนไว้สำหรับลูกค้ารายย่อย FCA ระบุว่าจะจับตาการ "ยกระดับ" ลูกค้าเป็น elective professional client อย่างไม่เหมาะสม ซึ่งทำให้ลูกค้าเสียการคุ้มครองเหล่านี้ไป (FCA PS19/18)
• ผูกกับนิติบุคคลที่เปิดบัญชีด้วย กฎของ FCA คุ้มครองบัญชีกับบริษัทที่อยู่ใต้ FCA ถ้าบัญชีอยู่กับบริษัทในเครือที่จดทะเบียนในเขตอื่น กฎนี้ไม่ได้ตามไปด้วย FCA เองก็ระบุว่าจะเฝ้าดูการย้ายลูกค้าไปยังบริษัทในเครือนอกสหราชอาณาจักร (FCA PS19/18)
• คิดแบบรายบัญชี ทรัพย์สินที่ไม่ได้ใช้เทรดผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไม่ถูกนับรวม ตามนิยามในตารางด้านบน
• ไม่ใช่การแยกเงินลูกค้าหรือกองทุนชดเชย ถ้าโบรกเกอร์มีปัญหาทางการเงิน เงินที่ยังอยู่ในบัญชีได้รับการดูแลด้วยกลไกอื่น อ่านต่อที่ Segregated Account คืออะไร เงินลูกค้าปลอดภัยขึ้นจริงไหม

ระหว่างรับฟังความเห็นก่อนออกกฎ FCA บันทึกข้อกังวลจากผู้ให้ความเห็นไว้ด้วย เช่น ต้นทุนของการคุ้มครองอาจทำให้สเปรดกว้างขึ้น และความเสี่ยงที่ผู้เทรดจะเปิดสถานะหักล้างกันในหลายบัญชีก่อนเหตุการณ์สำคัญ FCA ตอบว่าบริษัทสามารถตรวจจับกลยุทธ์ลักษณะนี้ได้ด้วยระบบเฝ้าระวังที่มีอยู่ (FCA PS19/18)

เช็คนโยบาย Negative Balance Protection ของโบรกเกอร์ยังไง

ข้อความ "มี Negative Balance Protection" บนหน้าเว็บยังไม่พอ สิ่งที่ควรตรวจคือ

1. นิติบุคคลที่เปิดบัญชีด้วย ดูชื่อบริษัทในสัญญาลูกค้า แล้วเทียบกับทะเบียนของหน่วยงานกำกับดูแล ขั้นตอนอยู่ใน เช็คโบรกเกอร์ Forex น่าเชื่อถือไหม 7 ขั้นตอนก่อนฝากเงิน
2. เป็นข้อบังคับหรือนโยบายสมัครใจ ถ้าเป็นข้อบังคับของหน่วยงาน ผู้เทรดมีสิทธิ์ตามกฎ ถ้าเป็นนโยบายของบริษัทเอง เงื่อนไขอาจเปลี่ยนได้ตามที่สัญญาเขียนไว้
3. ประเภทลูกค้าของบัญชี ตรวจว่าบัญชีถูกจัดเป็น retail หรือ professional
4. เงื่อนไขการปรับยอด อ่านข้อที่ระบุว่าปรับยอดเมื่อไร ต้องแจ้งหรือไม่ และมีข้อยกเว้นอะไรบ้าง เช่น กรณีเปิดสถานะหักล้างข้ามบัญชี

เอกสารบอกได้แค่นโยบาย ไม่ได้รับประกันว่าบริษัทจะปฏิบัติตามทุกครั้ง แต่ทำให้รู้ว่าสิทธิ์ของผู้เทรดเขียนไว้ตรงไหน

คำถามที่พบบ่อย

ข้อควรทราบ: การเทรด Forex ยังไม่มีใบอนุญาตหรือการกำกับดูแลจากหน่วยงานใดในประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยไม่มีนโยบายออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจ Forex ให้กับรายย่อย (อ้างอิง ไทยพีบีเอส) และสำนักงาน ก.ล.ต. เองก็ยืนยันว่าธุรกิจ Forex ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. แต่อยู่ภายใต้กฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินแทน (อ้างอิง The Standard)

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล และไม่มีการการันตีผลตอบแทนใดๆ ผู้เทรดควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและประเมินความเสี่ยงด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจ

Negative Balance Protection กับ Stop Loss ต่างกันยังไง

Stop Loss คือคำสั่งที่ผู้เทรดตั้งเองเพื่อปิดสถานะที่ราคาหนึ่ง และอาจถูกเติมที่ราคาแย่กว่าได้เมื่อราคากระโดด ส่วน Negative Balance Protection ทำงานหลังจากนั้น คือจำกัดไม่ให้ยอดรวมของบัญชีต่ำกว่าศูนย์ ทั้งสองอย่างทำงานคนละชั้น

บัญชี Professional ได้รับ Negative Balance Protection ไหม

ตามกฎของ ESMA, FCA และ ASIC ไม่ได้รับโดยอัตโนมัติ เพราะกฎเหล่านี้ใช้กับลูกค้ารายย่อย บริษัทบางแห่งอาจให้เป็นนโยบายเพิ่มเติม ซึ่งต้องดูจากสัญญาเป็นรายกรณี

โบรกเกอร์ที่ไม่ได้อยู่ใต้กฎเหล่านี้มี Negative Balance Protection ได้ไหม

ได้ในรูปแบบนโยบายสมัครใจ ความต่างคือผู้เทรดไม่มีหน่วยงานกำกับดูแลที่บังคับใช้กฎนั้นให้ สิทธิ์ทั้งหมดจึงอยู่ที่ถ้อยคำในสัญญาลูกค้า

เทรด Forex ในไทยได้รับการคุ้มครองนี้ไหม

ไม่มีกฎหมายไทยที่กำหนดเรื่องนี้ไว้สำหรับการเทรด Forex เพราะธุรกิจนี้ไม่ได้รับใบอนุญาตในไทยตามข้อควรทราบด้านบน การคุ้มครองใดๆ ที่ผู้เทรดได้รับจึงมาจากกฎของประเทศที่โบรกเกอร์จดทะเบียนหรือจากนโยบายของบริษัท รายละเอียดสถานะทางกฎหมายอยู่ใน เทรด Forex ผิดกฎหมายไหม สถานะทางกฎหมายในไทยล่าสุด

แหล่งอ้างอิง

• ESMA, ESMA agrees to prohibit binary options and restrict CFDs to protect retail investors (27 March 2018)
• ESMA, Questions and Answers on ESMA's temporary product intervention measures on the marketing, distribution or sale of CFDs and binary options to retail clients (ESMA35-36-1262)
• ESMA, Opinion on the product intervention measures relating to CFDs proposed by CySEC (27 September 2019)
• FCA, FCA confirms permanent restrictions on the sale of CFDs and CFD-like options to retail consumers (1 July 2019)
• FCA, PS19/18 Restricting contract for difference products sold to retail clients (PDF)
• FCA Handbook, COBS 22.5 Restrictions on the retail marketing, distribution and sale of contracts for differences
• ASIC, 20-254MR ASIC product intervention order strengthens CFD protections (2020)
• ASIC, 22-082MR ASIC's CFD product intervention order extended for five years (2022)
• Swiss National Bank, Swiss National Bank discontinues minimum exchange rate and lowers interest rate to -0.75% (15 January 2015)
• ไทยพีบีเอส, ธปท. ยืนยันไม่มีนโยบายให้ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ FOREX
• The Standard, ก.ล.ต. ยืนยันธุรกิจ Forex ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแล แต่อยู่ใต้กฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน