Lot Forex คืออะไร คำนวณขนาด Position ยังไง

ทุน 1,000 ดอลลาร์ ตั้งใจว่าจะเสียไม่เกิน 1% ต่อไม้ แล้วเปิด EUR/USD ไป 0.1 lot วาง stop loss ห่าง 50 pip ถ้าโดน stop จะเสีย 50 ดอลลาร์ นั่นคือ 5% ของพอร์ต มากกว่าที่ตั้งใจไว้ 5 เท่า โดยที่คนเทรดอาจไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำ เพราะ 0.1 ดูเป็นตัวเลขเล็กๆ บนหน้าจอ

ปัญหาแบบนี้เกิดจากการไม่รู้ว่า Lot Forex คือหน่วยอะไร และมันแปลงเป็นเงินจริงยังไง บทความนี้อธิบายตั้งแต่นิยาม ประเภทของ lot ไปจนถึงสูตรคำนวณขนาด position ที่ตรวจย้อนได้ทุกตัวเลข พร้อมตัวอย่าง 4 แบบ คือ EUR/USD, USD/JPY, ทองคำ และบัญชีเงินบาท อ่านจบแล้วคำนวณ lot ของตัวเองได้ก่อนกดเปิดออเดอร์

สรุปสั้น Lot Forex คือขนาดออเดอร์ที่คุมความเสี่ยงได้

• Lot Forex คือหน่วยมาตรฐานที่ใช้บอกขนาดออเดอร์ 1 standard lot เท่ากับ 100,000 หน่วยของสกุลเงินหลักในคู่ (base currency)
• 0.10 lot คือ mini lot (10,000 หน่วย) และ 0.01 lot คือ micro lot (1,000 หน่วย) ซึ่งเป็นขั้นต่ำของหลายแพลตฟอร์ม
• ขนาด lot เป็นตัวกำหนดว่าราคาขยับ 1 pip แล้วเงินในพอร์ตขยับเท่าไหร่ และกำหนด margin ที่ถูกกันไว้
• สูตรคำนวณขนาด position คือ lot = เงินที่ยอมเสีย ÷ (ระยะ stop loss เป็น pip × pip value ต่อ 1 lot) แล้วปัดลงเสมอ
• contract size, lot ขั้นต่ำ และ volume step ต่างกันตามโบรกและตามสินค้า ต้องเปิดดู spec ก่อนเทรดจริง

Lot Forex คืออะไร

Lot Forex คือหน่วยมาตรฐานที่ใช้วัดขนาดของออเดอร์ในตลาด Forex แทนที่จะพิมพ์ว่า "ซื้อ 100,000 ยูโร" แพลตฟอร์มให้พิมพ์แค่ 1.00 lot โดย 1 standard lot เท่ากับ 100,000 หน่วยของสกุลเงินหลัก (base currency) ซึ่งก็คือสกุลเงินตัวหน้าของคู่ (investingLive)

ถ้าเทรด EUR/USD 1 lot ก็คือการซื้อหรือขาย 100,000 ยูโร ถ้าเทรด USD/JPY 1 lot ก็คือ 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ หน่วยตั้งต้นจึงเป็นสกุลเงินตัวหน้าเสมอ ไม่ใช่สกุลเงินในบัญชีของเรา

คนที่เพิ่งเริ่มมักเข้าใจว่า lot คือ "จำนวนเงินที่ลงไป" ซึ่งไม่ตรงนัก เงินที่ถูกกันไว้จริงตอนเปิดออเดอร์คือ margin ส่วน lot คือขนาดของสัญญาทั้งก้อน ด้วย leverage ทุนไม่กี่ร้อยดอลลาร์ก็คุมสัญญาหลักหมื่นหน่วยได้ ความต่างตรงนี้ทำให้ lot เป็นตัวแปรที่ต้องคุมให้ดีตั้งแต่ไม้แรก

Standard, Mini, Micro และ Nano Lot ต่างกันแค่ไหน

ต่างกันทีละ 10 เท่า ตัวเลขที่พิมพ์ในแพลตฟอร์มก็สะท้อนตรงๆ ตามตารางนี้ (pip value คิดจากคู่เงินที่สกุลเงินตัวหลังเป็น USD เช่น EUR/USD, GBP/USD)

ที่มาของ 10 ดอลลาร์ต่อ pip คิดง่ายๆ คือ 100,000 หน่วย × 0.0001 (ขนาด 1 pip ของคู่เงินทั่วไป) = 10 ดอลลาร์ ตัวเลขนี้ใช้ได้เฉพาะคู่ที่ quote เป็น USD เท่านั้น คู่อื่นต้องแปลงอัตราแลกเปลี่ยนอีกชั้น วิธีคิด pip value ของแต่ละคู่อยู่ในบทความ Pip คืออะไร คำนวณกำไร-ขาดทุนต่อ Pip ยังไง

Lot Size, Contract Size และ Volume ในแพลตฟอร์ม

สามคำนี้เจอบ่อยในแพลตฟอร์มและชวนงง

• Volume คือช่องที่พิมพ์จำนวน lot ตอนเปิดออเดอร์ ใน MT4 หรือ MT5 ช่องนี้ใช้หน่วยเป็น lot
• Contract size คือจำนวนหน่วยของสินค้าใน 1 lot คู่เงินส่วนใหญ่คือ 100,000 แต่สินค้าอื่นไม่ใช่
• Minimal volume, Maximal volume และ Volume step คือ lot เล็กสุด ใหญ่สุด และขั้นที่ปรับได้ต่อครั้งของสัญลักษณ์นั้น

คู่มือของ MetaTrader 5 นิยาม contract size ว่าเป็น "จำนวนหน่วยของสินค้า สกุลเงิน หรือสินทรัพย์ใน 1 lot" และแยก minimal volume กับ volume step เป็นค่าเฉพาะของแต่ละสัญลักษณ์ (MetaTrader 5 Help) แปลว่าโบรกแต่ละเจ้าตั้งค่าเหล่านี้เองได้ ทางเช็คคือคลิกขวาที่สัญลักษณ์ในหน้าต่าง Market Watch แล้วเลือก Specification

เรื่องนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะถ้า contract size ของทองในบัญชีเราไม่ใช่ตัวเลขที่เราสมมติไว้ การคำนวณ lot จะผิดทั้งชุด

ขนาด Lot เปลี่ยนเงินที่ได้เสียต่อ Pip ยังไง

ลองนึกภาพราคา EUR/USD ขยับสวนทาง 50 pip คนที่เปิด 0.01 lot เสีย 5 ดอลลาร์ คนที่เปิด 1.00 lot เสีย 500 ดอลลาร์ กราฟเส้นเดียวกัน ทิศเดียวกัน ระยะเท่ากัน ต่างกันแค่ตัวเลขในช่อง volume

นี่คือเหตุผลที่ Lot Forex คือคันเร่งของความเสี่ยงโดยตรง ทิศทางราคาเราคุมไม่ได้ แต่ขนาดออเดอร์เราเลือกเองได้ทุกครั้ง

ตาราง 10 และ 50 pip กับ lot สามขนาด

ตัวเลขด้านล่างคิดจากคู่ที่ quote เป็น USD ใช้ได้ทั้งฝั่งกำไรและขาดทุน (ยังไม่หัก spread, commission และ swap)

แถวสุดท้ายคือสิ่งที่ควรสะดุดใจ ทุน 1,000 ดอลลาร์กับ 1 standard lot ราคาขยับผิดทางแค่ 50 pip ก็หายไปครึ่งพอร์ต ซึ่ง 50 pip ในวันที่มีข่าวแรงเกิดได้ในเวลาไม่นาน

Lot ใหญ่ขึ้น Margin ที่ถูกกันไว้ก็โตตาม

นอกจากเงินต่อ pip แล้ว lot ยังกำหนดเงินที่ถูกกันไว้เป็น margin ด้วย สูตรพื้นฐานของคู่ที่ quote เป็น USD คือ

margin = (lot × contract size × ราคา) ÷ leverage

สมมติ EUR/USD อยู่ที่ 1.1000 (ตัวเลขสมมติ) และบัญชีใช้ leverage 1:100

• 0.02 lot = 2,000 ยูโร มูลค่าสัญญา 2,200 ดอลลาร์ ใช้ margin 22 ดอลลาร์
• 1.00 lot = 100,000 ยูโร มูลค่าสัญญา 110,000 ดอลลาร์ ใช้ margin 1,100 ดอลลาร์

ตัวอย่างที่สองใช้ margin เกินทุน 1,000 ดอลลาร์ไปแล้ว เปิดไม่ได้ตั้งแต่แรก ส่วน leverage ที่สูงขึ้นทำให้ margin ลดลง แต่ไม่ได้ทำให้เงินที่เสียต่อ pip ลดลงเลย ตรงนี้คนเข้าใจผิดกันเยอะ กลไกเต็มของ leverage อยู่ในบทความ เลเวอเรจ (Leverage) forex คืออะไร เสี่ยงแค่ไหน

สูตรคำนวณขนาด Position จากความเสี่ยงที่ยอมรับได้

ถ้าจะจำอะไรจากบทความนี้ไปแค่อย่างเดียว ให้จำสูตรนี้

lot = (ทุน × % ที่ยอมเสีย) ÷ (ระยะ stop loss เป็น pip × pip value ต่อ 1 lot)

ทุกตัวแปรต้องเป็นสกุลเงินเดียวกัน ถ้าบัญชีเป็นดอลลาร์ pip value ก็ต้องเป็นดอลลาร์ ถ้าบัญชีเป็นบาทก็ใช้บาททั้งหมด สูตรนี้ตรวจย้อนได้เสมอ เอา lot ที่ได้ × ระยะ SL × pip value ต้องได้เท่ากับเงินที่ยอมเสียพอดีหรือน้อยกว่า

ห้าขั้นจากเงินในพอร์ตถึงจำนวน lot

1. กำหนดเงินที่ยอมเสียต่อออเดอร์ แนวทางที่ใช้กันทั่วไปคือ 1-2% ของทุน เป็นกรอบอ้างอิง ไม่ใช่ตัวเลขที่เหมาะกับทุกคน ที่ผิดบ่อยคือคิดจากทุนที่อยากมี แทนที่จะคิดจากยอดเงินในบัญชีจริง
2. วาง stop loss ตามกราฟก่อน แล้ววัดระยะเป็น pip จุด SL ควรมาจากการวิเคราะห์ ห้ามขยับ SL ให้แคบลงเพื่อจะได้เปิด lot ใหญ่ขึ้น
3. หา pip value ต่อ 1 lot ของคู่นั้น คู่ที่ quote เป็น USD คือ 10 ดอลลาร์ คู่อื่นต้องแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
4. คำนวณแล้วปัดลงให้ตรง volume step ถ้าได้ 0.027 และ step คือ 0.01 ให้ใช้ 0.02 ปัดขึ้นเป็น 0.03 เมื่อไหร่ เท่ากับเสี่ยงเกินที่ตั้งไว้ทันที
5. เช็ค margin ที่ต้องใช้เทียบกับ free margin ถ้า margin กินพื้นที่มากเกินไป แม้ lot จะคำนวณถูก ออเดอร์อื่นที่เปิดค้างก็อาจพาไปถึงจุด margin call ได้ เรื่องนี้อธิบายไว้ใน Margin Call คืออะไร โดนเรียกตอนไหน ป้องกันยังไง

ตัวอย่าง EUR/USD ทุน 1,000 ดอลลาร์

ทุน 1,000 ดอลลาร์ ยอมเสีย 1% = 10 ดอลลาร์ วาง SL ห่าง 50 pip pip value ต่อ 1 lot = 10 ดอลลาร์

lot = 10 ÷ (50 × 10) = 10 ÷ 500 = 0.02 lot

ตรวจย้อน: 0.02 × 50 × 10 = 10 ดอลลาร์ ตรงกับที่ตั้งไว้ เทียบกับเคสเปิดบทความที่เปิด 0.1 lot ด้วยเงื่อนไขเดียวกัน ต่างกัน 5 เท่าพอดี

ตัวอย่าง USD/JPY ที่ pip value ไม่ใช่ 10 ดอลลาร์

คู่ที่มี JPY 1 pip คือ 0.01 ไม่ใช่ 0.0001 และกำไรขาดทุนออกมาเป็นเยน 1 lot ขยับ 1 pip = 100,000 × 0.01 = 1,000 เยน ถ้าราคา USD/JPY อยู่ที่ 150 (ตัวเลขสมมติ) แปลงเป็นดอลลาร์ได้ 1,000 ÷ 150 ≈ 6.67 ดอลลาร์

ทุน 1,000 ดอลลาร์ ยอมเสีย 10 ดอลลาร์ SL ห่าง 30 pip

lot = 10 ÷ (30 × 6.67) = 10 ÷ 200 ≈ 0.05 lot

ตรวจย้อน: 0.05 × 30 × 6.67 ≈ 10 ดอลลาร์ ถ้าใช้ 10 ดอลลาร์ต่อ pip ตามความเคยชินจาก EUR/USD จะได้ 0.03 lot ซึ่งเล็กกว่าที่ควร ส่วนถ้าราคาเยนเปลี่ยน pip value ก็เปลี่ยนตาม ต้องคิดใหม่ทุกครั้ง

ตัวอย่างทองคำ XAU/USD ที่ contract size ต่างตามโบรก

ทองคำไม่ได้คิดเป็น 100,000 หน่วย contract size ที่พบบ่อยคือ 100 ออนซ์ต่อ 1 lot แต่บางบัญชีตั้งไว้ต่างจากนี้ ต้องเปิด Specification ดูก่อนทุกครั้ง ตัวอย่างนี้สมมติว่า contract size = 100 ออนซ์

ราคาทองขยับ 1 ดอลลาร์ต่อออนซ์ เงินใน 1 lot ขยับ 100 ดอลลาร์ ถ้าวาง SL ห่างจากจุดเข้า 5 ดอลลาร์ (เช่น เข้าที่ราคาสมมติ 2,400 SL ที่ 2,395) 1 lot จะเสีย 500 ดอลลาร์

ทุน 1,000 ดอลลาร์ ยอมเสีย 10 ดอลลาร์ → lot = 10 ÷ 500 = 0.02 lot

ทองยังมีเรื่อง spread ที่กว้างกว่าคู่เงินหลักเป็นปกติ ซึ่งกินระยะ SL ไปตั้งแต่เปิดออเดอร์ จุดนี้ต้องเผื่อไว้ในการวาง SL ด้วย

ตัวอย่างบัญชีเงินบาทและการปัดลง

สมมติ 1 ดอลลาร์ = 35 บาท (ตัวเลขสมมติเพื่ออธิบาย ไม่ใช่อัตราจริง) ทุน 35,000 บาท ยอมเสีย 1% = 350 บาท เทรด EUR/USD วาง SL ห่าง 40 pip pip value ต่อ 1 lot = 10 ดอลลาร์ = 350 บาท

lot = 350 ÷ (40 × 350) = 350 ÷ 14,000 = 0.025 lot

volume step คือ 0.01 ใส่ 0.025 ไม่ได้ ต้องปัดลงเป็น 0.02 lot ความเสี่ยงจริงคือ 0.02 × 40 × 350 = 280 บาท ต่ำกว่า 350 บาทที่ตั้งไว้ ถ้าปัดขึ้นเป็น 0.03 จะกลายเป็น 420 บาท เกินกรอบไป 20%

ในความเป็นจริง บัญชีเงินบาท อัตราแลกเปลี่ยน และค่าธรรมเนียมแลกเงินขึ้นกับผู้ให้บริการแต่ละราย ตัวเลขจริงจะคลาดจากตัวอย่างนี้เล็กน้อยเสมอ

ทุนน้อยจน Lot ขั้นต่ำยังเสี่ยงเกินที่ตั้งไว้

เคสนี้มักถูกข้ามไปในคู่มือสอนคำนวณ lot ทุน 100 ดอลลาร์ ยอมเสีย 1% = 1 ดอลลาร์ SL 50 pip ใน EUR/USD

lot = 1 ÷ (50 × 10) = 0.002 lot

ถ้าแพลตฟอร์มมี lot ขั้นต่ำ 0.01 ตัวเลขนี้ใส่ไม่ได้ เปิด 0.01 lot ก็เท่ากับเสี่ยง 0.01 × 50 × 10 = 5 ดอลลาร์ หรือ 5% ของพอร์ตต่อไม้ เกินที่ตั้งไว้ 5 เท่า

ทางเลือกที่มีจริงมีอยู่ไม่กี่ทาง

• ยอมรับว่าเสี่ยงเกินกรอบ แล้วคิดให้ชัดว่าแพ้ติดกันกี่ไม้พอร์ตจะเหลือเท่าไหร่
• หา setup ที่ SL แคบกว่าโดยธรรมชาติ ใช้ได้ต่อเมื่อกราฟรองรับจริง ไม่ใช่บีบ SL ให้แคบลงเพื่อให้ตัวเลขลงตัว
• ใช้บัญชีที่รองรับ lot เล็กกว่า 0.01 บางโบรกมีบัญชีประเภท cent หรือ nano lot ต้องเช็คเงื่อนไขและความน่าเชื่อถือของผู้ให้บริการก่อน
• ฝึกในบัญชี Demo ก่อนจนกว่าทุนจะรองรับการคุมความเสี่ยงได้

ไม่มีทางไหนทำให้ทุน 100 ดอลลาร์เสี่ยง 1% ต่อไม้ได้ด้วยออเดอร์ 0.01 lot และ SL 50 pip ตัวเลขไม่เปิดให้ทำแบบนั้น

ข้อผิดพลาดเรื่อง Lot ที่ทำให้พอร์ตเสียหายเร็ว

• ใช้ lot เท่าเดิมทุกออเดอร์ ทั้งที่ SL ไม่เท่ากัน ไม้ที่ SL 20 pip กับไม้ที่ SL 80 pip ใช้ 0.10 lot เหมือนกัน ความเสี่ยงต่างกัน 4 เท่า
• ปัดขึ้นเพราะเห็นว่าใกล้กัน 0.025 กับ 0.03 ดูต่างกันนิดเดียว แต่ความเสี่ยงต่างกัน 20%
• ใช้ pip value 10 ดอลลาร์กับทุกคู่ USD/JPY, EUR/GBP หรือคู่ cross อื่นๆ ไม่ใช่ 10 ดอลลาร์ ทองยิ่งต่างกันไปไกล
• เปิด lot ใหญ่ขึ้นเพราะ leverage สูง leverage ทำให้เปิดได้ แต่ไม่ได้ทำให้เสียน้อยลงเมื่อราคาวิ่งผิดทาง
• ไม่เปิด Specification ดูก่อน contract size, lot ขั้นต่ำ และ volume step ของบัญชีเราอาจไม่ตรงกับบทความหรือคลิปที่ดูมา

ข้อสุดท้ายผูกกับการเลือกผู้ให้บริการโดยตรง ก่อนวางเงินจริงควรเช็คทั้ง spec ของสัญลักษณ์และความน่าเชื่อถือของโบรก ขั้นตอนตรวจสอบโบรกเกอร์แบบเป็นลำดับอยู่ในบทความ เช็คโบรกเกอร์ Forex น่าเชื่อถือไหม 7 ขั้นตอนก่อนฝากเงิน

คำถามที่มือใหม่ถามบ่อยเรื่อง Lot Forex

ข้อควรทราบ: การเทรด Forex ยังไม่มีใบอนุญาตหรือการกำกับดูแลจากหน่วยงานใดในประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยไม่มีนโยบายออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจ Forex ให้กับรายย่อย (อ้างอิง ไทยพีบีเอส) และสำนักงาน ก.ล.ต. เองก็ยืนยันว่าธุรกิจ Forex ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. แต่อยู่ภายใต้กฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินแทน (อ้างอิง The Standard)

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล และไม่ได้ยืนยันผลตอบแทนใดๆ การเทรด Forex และ CFD มีความเสี่ยงสูง ผู้เทรดควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและประเมินความเสี่ยงด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจ

1 lot เท่ากับกี่บาท

ไม่มีตัวเลขตายตัว 1 lot คือ 100,000 หน่วยของสกุลเงินตัวหน้า มูลค่าเป็นบาทจึงขึ้นกับคู่เงินและอัตราแลกเปลี่ยนขณะนั้น เช่น EUR/USD 1 lot คือ 100,000 ยูโร ซึ่งมีมูลค่าหลายล้านบาท แต่เงินที่ถูกกันไว้จริงคือ margin ซึ่งน้อยกว่ามากตาม leverage

0.01 lot คือเท่าไหร่

0.01 lot คือ micro lot เท่ากับ 1,000 หน่วยของสกุลเงินตัวหน้า ในคู่ที่ quote เป็น USD ราคาขยับ 1 pip เงินขยับประมาณ 0.10 ดอลลาร์ เป็น lot ขั้นต่ำของหลายแพลตฟอร์ม แต่บางบัญชีเปิดเล็กกว่านี้ได้

Lot กับ Lot Size ต่างกันไหม

ในการใช้งานจริงแทบไม่ต่าง คนพูดว่า "lot size" เพื่อหมายถึงขนาดออเดอร์ที่เลือก เช่น 0.05 lot ส่วนคำที่ต่างจริงคือ contract size ซึ่งเป็นจำนวนหน่วยใน 1 lot ที่โบรกตั้งไว้ของแต่ละสินค้า

มือใหม่ควรเริ่มที่กี่ lot

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน คำตอบมาจากสูตรในบทความนี้ คือดูทุน % ที่ยอมเสีย และระยะ SL ของแต่ละไม้ หลายคนเริ่มจาก 0.01 lot เพราะความเสี่ยงต่อ pip ต่ำ แต่ถ้า SL กว้างมาก 0.01 lot ก็อาจเกินกรอบได้

1 lot เท่ากับกี่ pip

lot กับ pip เป็นคนละหน่วยกัน lot วัดขนาดออเดอร์ pip วัดระยะที่ราคาขยับ สิ่งที่เชื่อมสองตัวนี้คือ pip value เช่น 1 lot ของ EUR/USD ขยับ 1 pip เท่ากับประมาณ 10 ดอลลาร์

Lot ของแต่ละคู่เงินเท่ากันไหม

ตัวเลข 1.00 lot เท่ากันคือ 100,000 หน่วยของสกุลเงินตัวหน้า แต่มูลค่าเป็นเงินและ pip value ไม่เท่ากัน สินค้าอย่างทอง น้ำมัน หรือดัชนียิ่งต่าง เพราะ contract size คนละแบบ ต้องเช็คใน Specification ทุกครั้ง

สรุปเรื่อง Lot Forex ก่อนเปิดออเดอร์จริง

Lot Forex คือตัวแปรเดียวในออเดอร์ที่เราคุมได้เต็มร้อย ราคาจะไปทางไหนเราไม่รู้ แต่จะเสียเท่าไหร่ถ้าผิด เรากำหนดได้ตั้งแต่ก่อนกดปุ่ม

ทุกไม้ใช้ลำดับเดิม ตั้งเงินที่ยอมเสีย วาง SL ตามกราฟ หา pip value ของคู่นั้น คำนวณ lot แล้วปัดลง จากนั้นตรวจย้อนด้วยการคูณกลับ ถ้าตัวเลขที่ได้ต่ำกว่า lot ขั้นต่ำของบัญชี ให้ยอมรับตามจริงว่ากำลังเสี่ยงเกินกรอบ แล้วเลือกเอาเองอย่างรู้ตัว

แหล่งอ้างอิงของบทความ Lot Forex

• MetaTrader 5 Help: Market Watch (Contract size, Minimal volume, Volume step)
• investingLive: Lot Size
• ไทยพีบีเอส: สถานะการกำกับดูแล Forex ในไทย
• The Standard: จุดยืนของ ก.ล.ต. ต่อธุรกิจ Forex