Pip คืออะไร คำนวณกำไร-ขาดทุนต่อ Pip ยังไง

เห็นราคาคู่เงินขยับจาก 1.1000 เป็น 1.1050 แล้วสงสัยว่ามันหมายถึงกำไรหรือขาดทุนกี่บาทกันแน่ คำตอบเริ่มต้นที่หน่วยเล็กๆ ตัวหนึ่งที่ชื่อว่า pip ถ้าไม่เข้าใจหน่วยนี้ตั้งแต่แรก การคำนวณความเสี่ยงของ position ที่เปิดอยู่จะเป็นการเดามากกว่าการคำนวณจริง

บทความนี้อธิบายว่า pip คืออะไร ต่างจาก pipette และ point ยังไง คำนวณ pip value ยังไงตามขนาด lot และทำไมตัวเลขที่ได้ถึงไม่เท่ากันทุกโบรกเกอร์

Pip คืออะไร

Pip คือหน่วยวัดการเปลี่ยนแปลงราคาที่เล็กที่สุดที่ใช้กันทั่วไปในตลาด forex ส่วนใหญ่อยู่ที่ทศนิยมตำแหน่งที่ 4 ของราคา (0.0001) ยกเว้นคู่เงินที่มี JPY อยู่ในคู่ ซึ่งอยู่ที่ทศนิยมตำแหน่งที่ 2 (0.01) แทน

ทำไมคู่เงิน JPY ทศนิยมต่างจากคู่อื่น

เยนญี่ปุ่นมีมูลค่าต่อหน่วยต่ำกว่าดอลลาร์สหรัฐมาก การอ้างอิงคู่เงินอย่าง USD/JPY ที่ราคาราว 150 จึงไม่จำเป็นต้องละเอียดถึงทศนิยมตำแหน่งที่ 4 เหมือนคู่เงินที่ราคาอยู่แถว 1 กว่าๆ อย่าง EUR/USD ตลาดจึงกำหนดให้คู่ที่มี JPY ใช้ทศนิยมแค่ 2 ตำแหน่ง ความหมายของ 1 pip ในคู่นี้จึงเท่ากับ 0.01 ไม่ใช่ 0.0001 เหมือนคู่เงินหลักทั่วไป

Pip, Pipette และ Point ต่างกันยังไง

สามคำนี้มักถูกใช้ปนกันจนสับสน ทั้งที่ความหมายไม่เหมือนกันเป๊ะ

จุดที่ทำให้มือใหม่งงบ่อยที่สุดคือคำว่า "point" เพราะไม่มีนิยามเดียวที่ใช้ร่วมกันทั้งอุตสาหกรรม แพลตฟอร์มเทรดบางเจ้าเรียกทศนิยมตำแหน่งสุดท้ายว่า point ทั้งที่จริงคือ pipette เวลาดูราคาบนแพลตฟอร์มที่ไม่คุ้นเคย ควรเช็คก่อนว่าตัวเลขที่ขยับหมายถึง pip เต็มหรือแค่เศษของ pip

คำนวณ Pip Value ยังไง

Pip Value คือมูลค่าเป็นเงินของการขยับ 1 pip สำหรับขนาด position ที่เปิดอยู่ สูตรพื้นฐานคือ

Pip Value เท่ากับ ขนาดของ 1 pip คูณด้วยขนาด lot ที่เทรด

ขนาด lot มาตรฐานในตลาด forex แบ่งเป็นสามระดับ Standard lot เท่ากับ 100,000 หน่วยของสกุลเงินฐาน Mini lot เท่ากับ 10,000 หน่วย และ Micro lot เท่ากับ 1,000 หน่วย สำหรับคู่เงินที่มี USD เป็นสกุลเงินอ้างอิงด้านหลัง (เช่น EUR/USD) ตัวเลข pip value ต่อ lot จะออกมาตรงไปตรงมา

Standard lot ให้ pip value ประมาณ 10 ดอลลาร์ต่อ pip, Mini lot ประมาณ 1 ดอลลาร์ต่อ pip, Micro lot ประมาณ 0.10 ดอลลาร์ต่อ pip

ลองแปลงเป็นภาพเงินบาทให้เห็นชัดขึ้น สมมติอัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิงที่ 35 บาทต่อดอลลาร์ (ตัวเลขสมมติเพื่อประกอบการอธิบายเท่านั้น ไม่ใช่อัตราจริง) เปิด Standard lot บนคู่เงิน EUR/USD แล้วราคาขยับ 1 pip เท่ากับกำไรหรือขาดทุนราว 350 บาท ถ้าเปิดแค่ Micro lot ตัวเลขเดียวกันจะเหลือเพียงราว 3.50 บาทต่อ pip เท่านั้น

Lot ยิ่งใหญ่ Pip Value ยิ่งสูงยังไง

ความสัมพันธ์ระหว่าง lot กับ pip value เป็นเส้นตรง เปิด lot ใหญ่ขึ้นเท่าไหร่ การขยับราคาเท่าเดิมก็สร้างผลกำไรหรือขาดทุนเป็นเงินมากขึ้นตามสัดส่วน คำถามที่ตามมาคือแล้วอะไรเป็นตัวกำหนดว่าจะเปิด lot ได้ใหญ่แค่ไหนด้วยทุนก้อนเดิม

คำตอบคือเลเวอเรจ ยิ่งเลเวอเรจสูง เงินค้ำที่ต้องใช้เปิด lot ขนาดเท่ากันก็ยิ่งน้อยลง ทำให้ทุนก้อนเดิมเปิด position ใหญ่ขึ้นได้ นั่นหมายความว่า pip value ต่อการขยับ 1 pip ก็ใหญ่ขึ้นตามไปด้วย ทั้งฝั่งกำไรและฝั่งขาดทุน กลไกที่แท้จริงเบื้องหลังตัวเลขเลเวอเรจอธิบายไว้ที่ เลเวอเรจ (Leverage) forex คืออะไร เสี่ยงแค่ไหน

ตัวอย่างคำนวณกำไร-ขาดทุนจริงจากการขยับของ Pip

สมมติเปิด Mini lot บนคู่เงิน EUR/USD ที่ pip value ราว 1 ดอลลาร์ต่อ pip ราคาขยับจาก 1.1000 มาที่ 1.1050 เท่ากับ 50 pip กำไรที่ได้จะอยู่ราว 50 ดอลลาร์ ถ้าราคาสวนทางไปที่ 1.0950 แทน ก็ขาดทุนราว 50 ดอลลาร์ในจำนวนเท่ากัน

ทีนี้ลองเปลี่ยนแค่ขนาด lot โดยราคาขยับเท่าเดิมคือ 50 pip เปิด Standard lot (pip value ราว 10 ดอลลาร์) ผลลัพธ์จะกลายเป็น 500 ดอลลาร์ทันที เปิด Micro lot (pip value ราว 0.10 ดอลลาร์) ผลลัพธ์จะเหลือแค่ 5 ดอลลาร์ ราคาขยับเท่ากันเป๊ะ แต่ผลลัพธ์เป็นเงินต่างกันสิบเท่าในแต่ละขั้นของขนาด lot นี่คือเหตุผลที่การรู้ pip value ของ position ตัวเองไว้ล่วงหน้าสำคัญกว่าการดูแค่ทิศทางราคาอย่างเดียว

Pip Value จริงต่างกันตามโบรก เช็คยังไงก่อนเทรด

ตัวเลข pip value ที่คำนวณข้างต้นเป็นค่าประมาณสำหรับคู่เงินที่มี USD เป็นสกุลเงินอ้างอิงด้านหลังเท่านั้น คู่เงินอื่นที่ไม่มี USD อยู่ด้านหลัง หรือบัญชีที่เปิดด้วยสกุลเงินอ้างอิงไม่ใช่ดอลลาร์ ตัวเลขจริงจะต้องผ่านการแปลงอัตราแลกเปลี่ยนเพิ่มอีกชั้น ทำให้ pip value ที่แสดงบนแพลตฟอร์มแต่ละเจ้าอาจไม่ตรงกันเป๊ะแม้เปิด lot ขนาดเดียวกันบนคู่เงินเดียวกัน

นอกจากนี้บางโบรกเกอร์ยังปัดเศษหรือคิดค่าธรรมเนียมแฝงที่กระทบตัวเลขกำไร-ขาดทุนจริงต่างจากการคำนวณตามสูตรพื้นฐาน จุดนี้ไม่ใช่เรื่องที่เดาได้ ต้องเช็คกับแพลตฟอร์มของโบรกเกอร์ที่ใช้อยู่โดยตรงว่า pip value ที่แสดงจริงตรงกับที่คำนวณไว้หรือไม่ ขั้นตอนตรวจสอบความโปร่งใสของโบรกเกอร์ในภาพรวมอยู่ใน เช็คโบรกเกอร์ Forex น่าเชื่อถือไหม 7 ขั้นตอนก่อนฝากเงิน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ข้อควรทราบ: การเทรด Forex ยังไม่มีใบอนุญาตหรือการกำกับดูแลจากหน่วยงานใดในประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยไม่มีนโยบายออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจ Forex ให้กับรายย่อย (อ้างอิง ไทยพีบีเอส) และสำนักงาน ก.ล.ต. เองก็ยืนยันว่าธุรกิจ Forex ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. แต่อยู่ภายใต้กฎหมายควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินแทน (อ้างอิง The Standard)

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล และไม่มีการการันตีผลตอบแทนใดๆ ผู้เทรดควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและประเมินความเสี่ยงด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจ

1 pip เท่ากับกี่จุด

ขึ้นกับว่า "จุด" ในที่นี้หมายถึงอะไร ถ้าหมายถึง pipette 1 pip เท่ากับ 10 pipette เสมอ แต่ถ้าแพลตฟอร์มใช้คำว่า point แทน pipette หรือแทน pip เอง ความหมายจะไม่เท่ากันในทุกที่ ต้องเช็คกับแพลตฟอร์มที่ใช้อยู่ก่อนตีความ

pip กับ point ต่างกันยังไง

Pip มีนิยามที่ค่อนข้างเป็นมาตรฐานทั่วอุตสาหกรรม คือทศนิยมตำแหน่งที่ 4 ของคู่เงินทั่วไป ส่วน point ไม่มีนิยามตายตัว บางแพลตฟอร์มใช้แทนความหมายเดียวกับ pip บางแพลตฟอร์มใช้แทนความหมายของ pipette ซึ่งเล็กกว่า pip 10 เท่า

pip value คำนวณยังไงถ้าคู่เงินไม่มี USD

ต้องแปลงผ่านอัตราแลกเปลี่ยนของสกุลเงินอ้างอิงในบัญชีเพิ่มอีกขั้นหนึ่ง ตัวเลขที่ได้จะไม่ตรงกับสูตรพื้นฐานสำหรับคู่ USD เป๊ะ ควรดูค่าที่แพลตฟอร์มของโบรกเกอร์คำนวณให้โดยตรงแทนการคำนวณมือเองสำหรับคู่เงินลักษณะนี้

lot เล็กสุดที่เทรดได้คือเท่าไหร่

หลายแพลตฟอร์มรองรับ Micro lot (1,000 หน่วย) เป็นขั้นต่ำ และบางเจ้ายังมี Nano lot ที่เล็กกว่านั้นอีก แต่ขนาดขั้นต่ำจริงต่างกันไปตามแต่ละโบรกเกอร์ ควรเช็คเงื่อนไขก่อนเปิดบัญชี

สรุป

Pip คือหน่วยพื้นฐานที่ใช้แปลงการขยับของราคาให้เป็นตัวเลขกำไร-ขาดทุนจริง ตัวเลขที่ได้ผูกกับขนาด lot โดยตรงและขนาด lot ก็ผูกกับเลเวอเรจอีกทอดหนึ่ง เข้าใจสามส่วนนี้พร้อมกันถึงจะประเมินความเสี่ยงของ position ได้แม่นยำ ไม่ใช่แค่ดูทิศทางราคาว่าถูกหรือผิด

การคำนวณ pip value ด้วยสูตรพื้นฐานเป็นจุดตั้งต้นที่ดี แต่ตัวเลขจริงบนแพลตฟอร์มของแต่ละโบรกเกอร์อาจต่างจากสูตรเล็กน้อยเสมอ เช่นเดียวกับตัวเลขเงินค้ำที่ใช้ต่อ position ซึ่งถ้าปล่อยให้ตกต่ำเกินไปจะนำไปสู่การถูกเรียกเพิ่มเงินที่อธิบายไว้ใน Margin Call คืออะไร โดนเรียกตอนไหน ป้องกันยังไง ซึ่งควรเข้าใจควบคู่กันไปก่อนวางเงินจริง

แหล่งอ้างอิง

• ไทยพีบีเอส: สถานะการกำกับดูแล Forex ในไทย
• The Standard: จุดยืนของ ก.ล.ต. ต่อธุรกิจ Forex